11 juni 2017

Syrians to hijack an international train in the Netherlands

On 20 May 2013, Edward Snowden, a 30-year old infrastructure analyst, employed by the American company Booz Allen Hamilton, arrives in Hong Kong with four laptops. Up to that point, Snowden had worked through his employer for, among others, the National Security Agency (NSA), the largest of the American intelligence services. Working for the NSA he cannot help feeling that the American intelligence services, in their eagerness to hoard telephone and internet data of American citizens, have crossed a line.The United States has turned into a surveillance state according to Snowden.

It is time US citizens are informed.

For that reason he walks off with masses of data. With the help of among others the journalist Glenn Greenwald, Snowden initiates a carefully orchestrated revelation campaign. In a few years´ time all kinds of PowerPoint presentations and documents have been revealed, which show how the NSA collects (personal) data in the present-day digitized world.
As more and more about the scope of the signals intelligence activities becomes public knowledge, so are a growing number of questions posed about this type of intelligence collection. Are intelligence agencies allowed to collect so much data about citizens at home and abroad? Have we gone too far since 9/11? In debates about intelligence and security agencies, it is emphasized that these agencies have too much access to the digital behavior of citizens and therefore collect too much data. It is argued that privacy has evaporated completely.
Even though recent terrorist attacks  have forced this debate into the opposite direction (i.e. more money, more power for the intelligence and security services) a public perception of data-hungry intelligence services still dominates. In the Netherlands, for instance, this plays a great part in an upcoming change of law, one allowing the services access to fiberglass cables - a power described in public debate as ‘dragnet’.
The fact that using mass data – whatever we think of it socially, ethically and in relation to the law -  can be very effective is seldom heard. Of course, this has to do with the fact that intelligence and security services cannot be open about recent and ongoing cases. However, they can be so about past cases.
In this article, a historic case illustrates that these very far-reaching powers were of vital importance. It will show that ‘mass data’ and extensive involvement of partner services can play a major role in preventing a terrorist attack. This is not meant to promote that intelligence services should always be given free reign, but for once to shed light on the (positive) effect of far-reaching powers. Of course this case should be placed in its historical context –the nineteen seventies – but it nevertheless clearly illustrates the effect of data-mining.
In 1975, four Syrians intended to hijack an international train with Russian Jews in Amersfoort, the Netherlands. Following a tip-off by the Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD, Dutch Security Service) they were arrested by the police on the 5th of September that year.
In the middle of the night, the Syrians were arrested in their rooms at  the Hotel “Neutraal” on the Damrak in the centre of Amsterdam. During the police raid, pistols, submachine guns and a fake bomb, with wires and a battery were found. A terror attack by four armed freedom fighter of the Syrian al Saiqa resistance movement had been prevented.
Foreign intelligence services had intercepted (parts) of telephone numbers in the Middle East through SIGINT (signals intelligence) and had shared the metadata with the BVD . Every day, the BVD manually compared long lists  with data of international telephone conversations from the Netherlands. In 1975 calls were not yet connected automatically, but through a telephone operator.
The four terrorists had travelled to the Netherlands in two groups. The first group, consisting of 34-year old Amin Selamih and 27-year old Joseph As‘ad Azar – a.k.a.: Ziad Homsi/Homcy – flew from Damascus to Rome on 15 August 1975. They continued their journey to Modena (Italy) by train. There they purchased a grey Alfa Romeo registered MO 255182, in which the two terrorists left for Amsterdam. In Modena they also collected weapons from a non-identified Arab.
The second group consisted of Abdul Sattar Ahmed Ammar, 24 years old, - a.k.a.: al-Afghani - and Abdullah Mustapha Ataya, 32 years old. They flew from Damascus to Budapest on 31 August 1975 and on 3 September from Budapest to Amsterdam. Selamih and Azar held up at Hotel Neutraal on Damrak 8 in Amsterdam, room number 54. They received orders from Damascus to collect their fellow fighters Abdullah Ataya and Abdul Satar Ammar at Schiphol airport on 3 September. The latter two checked into room 59 at the same hotel.
On 4 September 1975 the four had a meeting in the hotel about taking hostages which they wanted to carry out the following day. It was their intention to hijack the last carriage of the Warsaw Express on its way to Hoek van Holland because they thought that Russian Jews were in it. The planned place and time were Amersfoort at 8:36 a.m. During their meeting they divided the weapons they had acquired in Italy: one Makarov pistol, one Pietro Beretta pistol and two Skorpion submachine guns. The four Syrians, members of the Palestinian resistance organisation al Saiqa carried with them a pamphlets, in English and French, with demands for the Dutch government, on behalf of the ‘Eagles of the Palestinian Revolution’.
They demanded that the Dutch government stop assisting Russian Jews emigrating to Israel and that prime minister Joop den Uyl would deliver a television speech stating his support for the Palestinian cause. If the Dutch government did not meet these demands, it would be held responsible for the fate of the hostages.
Unknown to the terrorists the Dutch authorities already had them in their sights. Even before they were able to leave for Amersfoort they were arrested in the night of 4/5 September 1975. Beforehand, hotel staff gave the police a description of the guests and the lay-out of their rooms. The arrest squad acted as quick as lightning. The were taken by complete surprise. Allegedly one of the police officers dived straight from the door opening onto the beds of the surprised Syrians.
Some hours later, in the morning of 5 September 1975, during the so-called Aurora meeting, which was held every Tuesday and Friday in the room of the director-general of the BVD, deputy commissioner Hans Neervoort reported triumphantly that as a result of information supplied by the BVD the Amsterdam police had been able to prevent a terrorist action.
The Dutch were able to act in time owing to alertness of the American National Security Agency (NSA) and the Israeli Mossad, who closely watched contacts between Europe and the Middle East, among other means by SIGINT stations in the region. The NSA and the Mossad had been focused on Palestine terrorism since the bloody attacks on Israeli athletes during the 1972 Olympic games in Munich. From various previews and after-battle reports on the 1973 October War it has appeared that the Israelis had at their disposal an ingenious monitoring system. On Mount Hermon, for instance, on the Golan Heights near Mitzpe Shlagim ( “Snow Lookout”) data traffic was intercepted.
In the 21 November 1998 issue of NRC- Handelsblad Cees Wiebes and Bob de Graaff explain how the BVD was assisted several times by the American CIA. At the time of the hostage- taking in the French embassy in The Hague by members of the Japanese Red Army the CIA offered a room opposite the French embassy and means of assistance. A camera was aimed at the French embassy and directional microphones were used to intercept conversations between the hostage takers. In addition, the CIA made available communication intercepted by the NSA. When the BVD was not able to extract telephone numbers from the communication intercepted from the Middle East the CIA managed to do so themselves within a few hours.
After the Munich Olympic Games the security services agreed on more cooperation in order to prevent new calamities. Every day the head office of the BVD received telexes with phone numbers of suspected persons and organisations in the Middle East. In a time without advanced automation those data were at the most the raw material for a complicated approach of potential terrorists. This data mining avant la lettre, looking for potentially dangerous contacts, was like the proverbial looking for a needle in the haystack.
The BVD also owed the trail to the four Syrian terrorists to the PTT. At a few hundred meters distance from Hotel Neutraal, in the PTT-building behind the Palace on the Dam, at Nieuwezijds Voorburgwal 182, at the corner of Raadhuisstraat and Spuistraat, the central desk could be found where in those days all calls abroad were processed. Data of calls with the Middle East were put onto punch cards. The BVD compared these with numbers of suspected persons and organisations supplied by fellow services . Thus it became clear that calls had been made from Hotel Neutraal with suspected contacts in the Middle East.
In the book ‘Frontdienst’ by BVD historian Dick Engelen (PP. 178-179) he describes extensively how in the seventies long lists with data from abroad were compared daily and by hand with PTT-data on calls made from the Netherlands.
In those days nobody would have been able to think that forty years later developments in the world of data mining would have advanced as much as they have. Technical developments have resulted in the fact that requesting data has become more or less normal, and that only the most ardent privacy proponents raise objections to this. After the first decade of the 21st century it is only natural to see cooperation between secret services and telecom providers in the fight against terrorism.
The cooperation between the PTT and the BVD in 1975 was so secret that this operation even had been given a code name. This code name not only protected the source(s), but also the national and international cooperation –referred to as modus operandi. This source protection produced various problems in the necessary exploitation of data by the Ministry of Justice, the police and the Office of the Public Prosecutor. The Chief Public Prosecutor did want to take action against possible terrorists, but on the basis of what? In any case not on the basis of anonymous sources at the BVD.
During an extra visit to Hotel Neutraal a check of the hotel records showed that ‘four Arabs’ with Syrian passports were staying there. The hotel owner told that indeed calls had been made with foreign numbers, and that at the moment the men concerned were not present. A request by the police to have a look in the rooms was allowed. The police found the weapons, but in order to be able to arrest the Syrians the weapons had to remain in the rooms. The police kept the hotel under observation until the moment of the raid.
The in itself fully logical visit by the Amsterdam Foreigners Police turns out to be a fortunate move. After the police had obtained information from the owner they could file a charge with the Ministry of Justice, who could then start prosecution.
In ‘Niet bang om te sterven’ by journalist Siem Eikelenboom we read that prior to the arrest of the four Syrians a tip-off was given to the police by the BVD. The BVD writes about this in an issue of ‘PANORAMA’ dealing with the period from 1 April to 1 October 1975:
“Thanks to information supplied by the Service the Amsterdam police could arrest four Palestinians staying in the Netherlands with Syrian passports. According to their statements and papers found on them they intended to take hostage the passengers of the Russian carriage of the Warsaw Express at the moment that it was at Amersfoort railway station on its way to the Hook of Holland, on orders of ‘al Saiqa’, a Palestinian resistance organisation supported by the Syrian government. The intention was to force the Dutch government to make certain statements on Israel and the Palestinian issue.”
‘Al Saiqa’ was founded shortly after the 1967 June War as the military arm of the ‘Vanguards of the Popular War of Liberation’. Ideologically they followed the line of the Syrian Baath party. Because of this they can be considered as an instrument of the Syrian government and to a high degree dependent on the Syrian intelligence Service.
‘Al Saiqa’ was headed by Zuheir Mohsen, a high-ranking Syrian army officer. Mohsen was also one of the leading people in the Palestinian Liberation Organisation of which ‘al Saiqa’ was part. He was responsible for military matters in the PLO Executive Committee. Taking into account the contacts of ‘al Saiqa’ with the Syrian intelligence service and considering Mohsen’s high position it is likely that the Syrian authorities were aware of ‘al Saiqa’s’ activities.
On 30 August 1973 two Saiqa members, in the possession of weapons, were arrested at Beirut airport. The two intended to travel to Bratislava, the town where the train carrying Jewish emigrants to the Schönau (Austria) transit camp made a stop.
On 8 September 1973 two persons with Lebanese passports were stopped at the Czechoslovakian -Austrian border and sent back. They had started their journey in Bratislava.
On 28 September two persons – possibly the same persons- returned from Bratislava by train. They had submachine guns and hand grenades and took three train travellers hostage. According to a pamphlet brought by one of the terrorists they were members of the organization ‘Eagles of the Palestinian revolution’.
In the hostage taking of three Russian Jews in a train in Austria the terrorists demanded the closing of the transit station in Schönau. The Austrian government, headed by Bruno Kreisky ( a Jew himself), gave in.
The Austrian chancellor Bruno Kreisky argued in the Austrian parliament on 23 October 1973 in favour of continuing giving Russia Jews travelling to Israel free and unrestricted passage. The chancellor said so during a special debate about the events on 28 and 29 September when two Arab terrorists took hostage four persons among whom three Russian Jews. The terrorists let the hostages go after Mr. Kreisky had promised them that the transit camp for Russian Jews, Schönau, would be closed. Mr. Kreisky emphasized in his speech that the terrorists had never demanded to obstruct unrestricted passage via Austria.
Since the hostage-taking of 28 and 29 September 1973 the reception of Jews in Schönau has continued as usual. At the moment the Austrian government is wondering in what way the Jews must be given passage without receiving them in Camp Schönau. The Schönau estate , since 1971 transit centre for more than 80,000 Jews emigrating to Israel through Austria, will close on Monday after the departure of the last group. The government of chancellor Kreisky decided so in exchange for the lives of the four hostages who had been taken prisoner by the Arab guerilla fighters.
After Austria the Netherlands was a logical new target for Al Saiqa because the country played a prominent role in the emigration of Russian Jews. After the Soviet Union had severed diplomatic relations with Israel as a reaction on the Six-Day War of 1967 the Dutch consulate in Moscow , and as a consequence of this, the Foreign Office in The Hague, took care of the exit visas of this group.
Just like the members of other Palestinian liberation organisations the Al Saiqa fighters were trained in the Soviet Union. In the training centre of the then-KGB tin Balishika, North-East of Moscow, they were taught military skills, but also the finesses of political indoctrination. At least two of the four terrorists who had been sent to the Netherlands, Amin Selamih and Joseph Assad Azar, had attended the indoctrination course. After he had been arrested Selamih said: ”During my training to become a resistance fighter I learned to handle all kinds of weapons.”
In the seventies Al Saiqa carried out several attacks in Western Europe. Among other things these were meant to terminate emigration of Russian Jews to Israel. In ‘Carlos: Portrait of a Terrorist’ the British journalist and military historian Colin Smith refers to an article in the newspaper ‘The Times’ at the end of 1975 which states that the Soviet Union was closely involved in the prevented hostage-taking action by the four Syrians in the Netherlands, because Moscow wanted to stop the brain drain of Jews. However, the Netherlands has never expressed itself about this. But how else can it be explained that Mr Aleksandr Rylov of the Russian embassy in The Hague contacted the Dutch Ministry of Justice and offered his assistance in identifying the Syrians using their passport numbers. The Ministry did not react to this offer.
The analysis by ‘The Times’ was that if hijacking the train and hostage-taking of Russian Jews had been successful, the Soviet authorities could have exerted pressure on the Dutch government ( after all, the Dutch embassy took care of Israeli interests in Moscow) to cease issuing visas to Soviet Jews who wished to emigrate. Of course, nobody had an interest in the fact that these trains were targets of terrorist attacks. That was exactly the reason why Bruno Kreisky had closed the transit camp Schönau in Austria.
Also the Dutch daily ‘De Telegraaf’ attempted a reflection on Moscow’s role. On 30 October 1975 its headlines stated:
“Russians played a strange role in hostage plot”
The Russians have played a strange role in a recently foiled plot by four Syrians who wanted to attack the Russian carriage of a D-train here in the Netherlands, and who in the meantime have been sentenced.
It has turned out that the leader of the plot and one of the other terrorists received a comprehensive training in the Soviet Union. This concerns both the political training and weapons training.
As soon as the news of the arrest of the four Syrians became known, an official of the Russian embassy visited the Ministry of Justice to ask for the passport numbers of the arrested Syrians. He told that his embassy might be of assistance in identifying the four detainees.
The Dutch authorities did not comply with this request. It has not become clear what the real motives were behind this Russian offer for assistance. Also, it has remained a mystery why the Dutch government has wanted to keep the Russian role in both the training of the Syrian terrorists and the dénouement of the plot a secret. For the initiated it is certain that the Dutch government, if the attack, which was to take place at the Amersfoort railway station, had taken place, would have been greatly embarrassed vis-à-vis the Soviet government.
This is the case, the more so because it was not certain if the Syrians without using explosives could have entered the Russian sleeper. West of the “Iron Curtain” the Russian guard of the sleeping carriage usually keeps the entrance doors, including those to other carriages, locked, except for allowing passengers to get on or off the train. Assuming the most likely fact that the guard was not in the plot, he would probably not have opened the door, and a small explosive charge would have been necessary to forcefully open the door. For this purpose the Syrians had explosives with them.
All this would have put the Dutch government in a position that they should have expressed their regrets to the Soviet government, but in practice the Soviets always use such situations to gain advantage out of it; most probably our country would have been forced to limit providing consular facilities at our embassy in Moscow to emigrating Jews.
Indications are growing that the Russians must have known more of the plans of the four Syrians - in the meantime arrested and sentenced- who had wanted to take hostages in the Russian sleeping – carriage of the D-train from the Hook of Holland. It cannot be ruled out, in fact it is even most likely, that by means of these Syrians the Russians intended to force the Netherlands, being consular chargé d‘ affaires for Israel in Moscow to do certain things, possibly restricting or even ceasing the issue of entrance or transit visas for Jews wanting to emigrate to Israel from the Soviet-Union.
The article in ‘De Telegraaf’ must have been bull’s eye: the BVD’s management reacted as if stung by a wasp. The BVD was of the opinion that there must be a leak. Whether there was a leak indeed and where this leak existed cannot easily be traced. In great haste the Information Office of the Ministry of Foreign Affairs was contact to decide on a common policy towards the press.
The Netherlands had for a moment been in doubt what to do with the detainees, Justice Minister Dries van Agt admitted on Dutch television in 1975. Put them on trial or expel them? The four Syrians possessed Syrian passports (remarkable detail: two of the four passports listed “freedom fighter” as their professions). There was a chance that Damascus would deny that those passports were not forged. In that case the men could not be expelled.
And why would one choose that road? Emprison the four in the Netherlands carried the risk that sympathisers would undertake action in the Netherlands with their brothers-in-arms as a their goal.
Therefore, Dries van Agt called a possible expulsion “yielding for terror that has not even become reality, but which one fears might come: it would be one step more towards the capitulation for terror.”
Even before Palestinian terror had also struck in the Netherlands in September 1969, the relations between the BVD and the Israeli intelligence service were reaffirmed and strengthened. For instance, Mossad agents provided assistance in translating the statements that the four arrested terrorists made in court.
Josef Asad Azar, born in Lebanon, nicknamed Homcy, hinted in conversations with the BVD and the Mossad that he and his friend Amin Selamih entertained good contacts with ‘Al Saiqa’ and the PLO in Damascus, or that they were even part of the PLO’s intelligence service.
In the court room it became once again clear that the Syrians had indeed intended to use the confiscated weapons ‘in earnest’.
According to the court Selamih stated the following:
“On or about 22 August 1975 I arrived in Amsterdam by car from Italy together with Josef Asad Azar. In Italy we purchased weapons. At the orders of a sub-division of the PLO in Damascus – of which I am a member- we, Selamih and Azar, in cooperation with two fellow fighters, Abdullah Ataya and Abdul Satar Ammar, had to ask attention for the Palestinian cause and, if necessary, carry out a hostage-taking action.”
During the morning meeting of the BVD, the Aurora meeting, on Friday 10 October 1975 it was mentioned that the director-general of the BVD, Andries Kuipers, had spent some time in Rome with the so-called European course. A BVD-employee  directly involved in this prevented hostage-taking and who wants to remain anonymous, remembers that during this course Andries  Kuipers was told  by an Italian colleague that the Soviet Union regularly supplied weapons to terrorist organizations in Italy, in which the Communist party (Partito Communista Italiano /PCI was allegedly involved. In Modena ( where al Saiqa had collected the weapons from an unidentified Arab) the PCI was the largest political party between 1946 and 1990, with 90% of the votes.
In Near and Distant Neighbours, Jonathan Haslam, professor of international relations at Cambridge University,  mentions training given to the PLO by the Russians since September 1973. He also writes that the Russians, probably using the presence of the PFLP, supplied weapons to, among others, the Italian’ Brigate Rosse’ and also taught them how to make bombs.
Nevertheless, the court did not take into account the planned hostage-taking action in the final verdict because carrying out that action had not yet been initiated. For violation of the Firearms and Munitions Act the four were sentenced to one year imprisonment minus the time already spent in custody.
The prevented attack has shown a number of interesting things. First of all the involvement of the Soviet Union is noteworthy. Additionally, the lists of telephone numbers from the Israelis were decisive in discovering who in the Netherlands was regularly calling with Syria.
Of course the BVD targeted innocent citizens, who had nothing to do whatsoever with the plot. But the method was effective: four conspirators in ONE hotel could be localized and arrested.
Intelligence and security services usually do not mention successes. For reasons of security they cannot give names and players’ numbers, let alone numbers of attacks that were prevented. The fact whether using far-reaching powers , such as metadata analysis and processing data of a large number of citizens, is really necessary remains an  inherently complicated question. That question can never be answered easily, and the debate about this will always, under changing circumstances, be held again. Historians, however, can partly lift the blanket of secrecy about the past. Research into the effect of the work by security and intelligence services , into the tangible results of using intelligence means can be an indication of its use and necessity.

29 mei 2017

Samenwerking politie en AIVD met FSB

Politie werkt in overleg met AIVD samen met Russische geheime dienst FSB  


De twee Volkskrant-journalisten Huib Modderkolk en Tom Kreling kunnen schrijven als de besten.Zij hebben de gave lezers ademloos mee te nemen in hun verhalen en wel zo dat die niet altijd doorhebben wat feitelijk het nieuws is. Dat vind ik knap.
Ik moet de verhalen van Huib en Tom altijd meer dan een keer lezen om de kern vast te stellen en te concluderen dat er heel veel woorden zijn gebruikt. Schrijven is kennelijk leuker dan samenvatten.

Dat geldt zeker ook voor de beschrijving van dit onderzoek naar oude, al langer lopende samenwerkingsverbanden tussen de Nederlandse politie en hun buitenlandse collega’s. Het veelvuldig door elkaar gebruiken van afkortingen van inlichtingendiensten en opsporingsdiensten, gelardeerd met namen van grote landen en met klinkende termen als, geheime dienst, cybercriminelen, hackers, digitale misdaad en gevaar, vertroebelt helaas snel waar het echt om gaat.

Politie liaisonofficieren

Opsporingsonderzoek over de grenzen bestaat al zo lang dat zelfs de samenwerking tussen Nederland en Rusland een baard heeft. Samenwerking tussen Nederlandse politie en collega’s in het buitenland, op bilateraal en op multilateraal niveau en binnen Europol en Interpol bestaat al jaren. Misschien vaak ad hoc en niet altijd structureel, maar toch.

Het uitwisselen van politie liaisonofficieren en die stationeren op buitenlandse ambassades is een al jaren normaal gebruik bij het opsporen van internationaal opererende misdadigers. Daarom is samenwerking tussen de Nederlandse politie en buitenlandse inlichtingendiensten – die dan tevens opsporingsbevoegdheden hebben zoals de FSB en bijvoorbeeld de Deense PET – op zich ook niet bijzonder.

Natuurlijk moet je blijven opletten, want de opsporingsdienst FSB is als het uitkomt nog steeds een inlichtingendienst. Inlichtingendiensten werken in beginsel volgens het principe ‘quid pro quo’ of ‘voor wat hoort wat’. De samenwerking met de FSB heeft dus een prijs, de Russen willen wel iets terug voor hun informatie. In opsporingsland is dit beginsel veel minder gebruikelijk.

Saillant detail is dat het voormalige hoofd van de AIVD Gerard Bouman voordat hij naar de Nationale Politie vertrok de betrekkingen tussen de AIVD en de Russische dienst FSB beëindigde door de AIVD-liaisonpost op de Nederlandse ambassade in Moskou te sluiten.

Als korpschef van de ‘nieuwe’ Nationale Politie herstelde hij de relatie met de FSB, maar nu ten gunste  van de opsporingscapaciteiten van het politiekorps.

De relatie tussen de AIVD en de Nationale Politie zal dit zeker niet ten goede zijn gekomen.


De Volkskrant sleept in dit stuk natuurlijk ook de Nederlandse veiligheidsdienst AIVD er met de haren bij. Dat staat leuk op papier. Maar wanneer je in de kop zet: ‘Zorgen bij AIVD (..) over samenwerking’ en vervolgens in het stuk zelf zegt dat er wordt afgestemd met de AIVD komt dat eufemistisch gezegd slordig over.

Verrassend is ook dat Ben de Jong, gastonderzoeker aan de UvA en deskundig op het gebied van de Russische geheime diensten tegenover de NOS beweert dat hij de samenwerking tussen politie en de Russen ‘opvallend’ vindt. Hieruit blijkt maar weer eens dat kenners van inlichtingendiensten niet automatisch ook veel weten over opsporingsdiensten.

Dan spreekt de opmerking van Bart Hogeveen, expert internationale veiligheid Clingendael, over de samenwerking met de FSB, meer aan: “"Wat is het alternatief? De politie moet aan opsporing doen. Als het spoor naar Rusland leidt, moet je daar iets mee doen. Anders stopt het hele onderzoek. Dus het is logisch dat de politie contact zoekt via de officiële kanalen in Rusland. Maar daarbij moeten ze dus wel heel goed opletten." 

10 januari 2017

Nederlandse politici zwichten voor terrorisme

Nederlandse politici zwichten voor terrorisme

"Aanpak van terrorisme is niet het sluiten van grenzen of het controleren van bus- of treinkaartjes"

Slechts één misdadiger rijdt een paar uur in een trein anoniem door Nederland en ontregelt na zijn dood ongewild het openbaar vervoer in Europa. Tenminste wanneer Nederlandse politici zwichten voor terrorisme.

Volgens Volkskrant-journalist Raoul du Pré (5 januari 2017) neemt het maatschappelijk draagvlak voor vrij verkeer van mensen af. Dat zou gebeuren onder druk van populistische politieke groeperingen in Frankrijk, Duitsland en Nederland.

Volksvertegenwoordigers verliezen strijd tegen terrorisme
Het theater van de angst is in zijn gehele omvang tot ontplooiing gekomen en belemmert binnenkort niet alleen het reizen door Europa, maar bedreigt ook het vrije denken. De terrorist heeft niet gewonnen, maar wij hebben verloren; murw geslagen, zonder enig spoor van veerkracht noch verzet. Met verkiezingen in aantocht zijn politici ten einde raad, knock-out en niet in staat burgers een goed voorbeeld te geven of hen op sleeptouw te nemen naar een positieve grondhouding. Volksvertegenwoordigers geven in jaren opgebouwde vrijheden, waarden en normen op, in hun verloren strijd tegen terrorismedreigingen. Terrorisme loont.
Terroristen proberen hun politieke doeleinden te verwezenlijken door het zaaien van angst. Wanneer politici die angst voeden met de bedoeling de bevolking te mobiliseren, speelt dat terroristen in de kaart. Een doeltreffende aanpak van terrorisme is dus niet het sluiten van grenzen of het controleren van bus- of treinkaartjes. Je vergroot slechts de angst. Je sluit je op in een gebarricadeerd land, waardoor niet alleen jouw blik op de wereld maar ook op de werkelijkheid vertroebelt.
Alleen die ‘terreurbanken’ zijn er niet
Een ‘Passenger Name Record-wet’ zou de oplossing moeten brengen, zegt Du Pré. Alle internationale vervoermaatschappijen worden verplicht passagiersgegevens te noteren. Met veel belastinggeld moet er een speciale dienst komen die deze gegevens naast de internationale terreurdatabanken legt. Alleen die 'terreurbanken' zijn er niet. De hoeveelheid data die dit nieuwe registratiesysteem zou opleveren kan bovendien niet worden verwerkt. Reizen van verdachte personen kunnen daardoor niet voor of tijdens de reis worden geanalyseerd. Reconstructie van de reizen wel, maar dat kan nu ook al, zo is gebleken.
Niet alleen media wakkeren angst aan bij het publiek. Vooral rechtse parlementariërs doen daar uit eigen belang aan mee. Polarisatie levert Kamerzetels op. Linkse parlementariërs zien vrijheid belemmerende maatregelen als een nederlaag, een knieval voor angst, als beleid voor een tijdelijk fenomeen.

Wanneer media en politici nu per se Anis Amri en de aanslag op de kerstmarkt in Berlijn als voorbeeld nemen om maatregelen te nemen tegen vrij reizen, is dat op zijn minst knullig.
Knullig omdat deze terrorist door een slordigheid of met een slim doordacht dwaalspoor een van zijn zes identiteitskaarten in de bus had laten slingeren. Daarnaast had hij nog vijf 'paspoorten' op andere namen. Controles bij internationaal openbaar vervoer hadden hem door gebruik van een andere naam niet opgemerkt.

Knullig omdat voorgestelde regelingen tot het registreren van internationaal reizigersverkeer een grote onkunde en onwetendheid verraden ten opzichte van de praktische uitvoerbaarheid van de strijd tegen terrorisme. Gespecialiseerde opsporings- en inlichtingendiensten zitten niet te wachten op nog grotere hooibergen aan data. Dat is geen garantie op succes, integendeel. Te veel data vertroebelt de blik, verstoort de broodnodige accuratesse en werkt zelfs contraproductief. Het wordt op deze manier zelfs moeilijker terroristen te volgen.

Terrorisme is helaas ook een risico
Dit betekent niet dat we terrorisme moeten ‘accepteren’, maar we moeten weigeren te worden geterroriseerd. De taak van het parlement is om niet in paniek te raken wanneer een Tunesische terrorist zonder dat hij opvalt ons land met een trein of bus inkomt en verlaat. De taak van het parlement is om kritisch en rationeel te blijven denken over de andere belangen van volksvertegenwoordigers in de aanloop naar verkiezingen.

Laten we nuchter vaststellen dat terrorisme ook een risico is, dat bovendien niet erg veel voorkomt en zeker niet in Nederland. We moeten beseffen dat het vanwege onze vrijheden geen toeval is dat juist in Nederland terrorisme zo beperkt blijft.

7 december 2016

AIVD moet undercover personeel beter beschermen

Digitale controles bij banken of aan de grenzen maken undercover werk gevaarlijker

Te veel  organisaties staren zich blind op de ruimere bevoegdheden voor het onderscheppen van metadata. De Raad van State, de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) als ook het Genootschap van Hoofdredacteuren, de NVJ en de Raad voor de Rechtspraak zijn alleen bezorgd over de uitwerking van de door het kabinet goedgekeurde 'aftapwet'.Zelfs de Tweede Kamer neigt naar een te haastige behandeling van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (WIV) door zich eveneens te beperken tot commentaar op een ‘sleepnet’. 
Een tegengeluid was medio december 2016 te lezen in een 'open brief' van 29 vooraanstaande wetenschappers aan de Tweede Kamer waarin zij schreven bezorgd te zijn over onvoldoende waarborgen in deze nieuwe Wet.
Afluisterbevoegdheden moeten weliswaar met grote zorgvuldigheid worden afgewogen, maar daarmee wordt de beoordeling van andere wetsartikelen, die eveneens vergaande consequenties hebben, te kort gedaan.

Forse uitbreiding undercover personeel

Zo zijn er grote gevolgen voor honderden overheidsfunctionarissen die AIVD en MIVD gaan aanwijzen om operationele werkzaamheden voor die diensten uit te voeren. 

Het aantal undercover medewerkers kan namelijk fors worden uitgebreid. Het gaat dan vooral om die categorie medewerkers van ministeries, diensten en organisaties die ook al toegang hebben tot de zogeheten Contra Terrorisme (CT) infobox. Volgens wetsartikel 15, lid 4 moeten deze ‘externe’ functionarissen als 'operationeel medewerker' een andere identiteit aannemen; zij moeten undercover om hun werk veiliger te maken.

Digitale belemmeringen
Dit wetsartikel alleen zal het undercover werk namelijk niet minder gevaarlijk maken. Je kunt niet iemands persoonlijke veiligheid garanderen door in gevaarlijke omstandigheden een andere identiteit en/of hoedanigheid te verstrekken. Kenners van de nationale en internationale inlichtingenwereld betwijfelen überhaupt de bescherming van die andere identiteit. Vooral geavanceerde digitale controles bij financiële transacties en grensoverschrijdingen maken het undercover werk steeds gevaarlijker.

AIVD'ers volgen cursus FOX-IT

Natuurlijk kunnen medewerkers van inlichtingen- en veiligheidsdiensten hun werk meestal niet in de openbaarheid doen. Er zijn landen, organisaties en individuen die een gevaar zijn voor de diensten en hun medewerkers. De vraag is gerechtvaardigd of AIVD en MIVD hun zorgplicht niet te lichtvaardig opvatten door ‘slechts’ een andere identiteit te verstrekken.

Het behoort vooral tot de extreme zorgplicht om medewerkers en hun gezinnen erop te wijzen dat er in relatie tot privéomstandigheden nogal wat nare  of vervelende consequenties zitten aan het werken met een andere identiteit en hoedanigheid.

Toch is ook de AIVD zelf van mening dat bescherming van eigen personeel beter kan. Dit blijkt onder andere uit een opleiding die AIVD’ers volgen bij FOX-IT (Delft) in het veilig gebruik van smartphones. Het was hen uit veiligheidsoverwegingen tot nu toe verboden smartphones te gebruiken!

Parlementaire controle 
De inlichtingendiensten achten het noodzakelijk veel meer functionarissen van andere ministeries vanwege toegenomen onveiligheid operationele werkzaamheden vaker ‘undercover’ te laten verrichten. Daarmee groeit ook de kans dat het toezicht op de inzet van extern personeel versnipperd raakt, de uitvoering van werkzaamheden diffuus wordt en de controle navenant problematischer. Terwijl veel Kamerleden juist pleiten voor meer toezicht en betere parlementaire controle.

Kamerleden mogen niet accepteren dat één wetsartikel in nieuwe WIV over zorgplicht toereikend is voor de veiligheid van ambtenaren die voor AIVD undercover gaan werken

Kamerleden moeten bij de behandeling van deze wet dus goed op hun tellen passen en zich niet blind staren op de ruimere bevoegdheden voor het onderscheppen van metadata. Een te gehaaste beoordeling van wetsartikelen met betrekking tot undercover werkzaamheden van enkele honderden overheidsdienaren van andere ministeries, leidt tot gebrekkige wetgeving. 

De beperkte zorgplicht van AIVD mag niet leiden tot levensgevaarlijke gevolgen voor undercover personeel bij andere ministeries. 

Betere bescherming
De Kamer moet daarom aandringen op extra veiligheidsgaranties ter bescherming van ambtenaren die geen volledige AIVD-opleiding hebben gevolgd en toch undercover moeten werken. 

Kamerleden mogen niet accepteren dat één wetsartikel over zorgplicht toereikend is voor de veiligheid van AIVD’ers, laat staan voor de veiligheid van ambtenaren afkomstig van verschillende ministeries zonder inlichtingenachtergrond.


2 september 2016

Pionierswerk AIVD en Counter Terrorism Group

Pionierswerk AIVD en Counter Terrorism Group (CTG) tijdelijk belangrijker dan bureaucratische regels

De Nederlandse veiligheidsdienst AIVD laat prijzenswaardig pionierswerk zien bij de oprichting van een platform binnen de Counter Terrorism Group (CTG) om sneller en beter gegevens tussen EU-landen te kunnen uitwisselen. 
Het is simpel sceptisch te zijn en redenen te vinden dat dit platform niet zal werken. Het is een ‘Hell of a job’. Er zijn nogal wat bestuurlijke en juridische hindernissen die inlichtingendiensten moeten trotseren.

Bureaucratie is dodelijk
Elk pionierswerk drijft op doorzettingsvermogen en is allergisch voor een ambtelijke omgeving. Zolang het operationele platform van de CTG ‘buiten beeld’ functioneert in het ondoorzichtige web van inlichtingendiensten is er goede kans van slagen. Want de CTG heeft geen last van EU-regels, de werkwijze is diffuus en de controle door toezichthouders is lastig. Het is moeilijk aantoonbaar wie verantwoordelijk is, omdat deze club een zwervend bestaan leidt en voornamelijk virtueel is. Dat helpt.

Het helpt wanneer durf, creativiteit en moedige initiatieven van terrorismebestrijders niet worden gesmoord door bureaucratische protocollen en politieke angsten binnen de overheid. De Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) zal moeten inzien dat controle over gegevens die de AIVD uit het buitenland ontvangt, onwerkbaar is. De toezichthouder moet zelfs terughoudend optreden in het besef dat strakke toetsing contraproductief werkt bij terrorismebestrijding.
Parlementaire controle door de commissie ‘Stiekem’ op de rol van de AIVD binnen de CTG moet worden vertraagd. Vlak voor de verkiezingen staat toch al geen enkele politieke partij te dringen om toezicht en controle op inlichtingendiensten te versterken. Zeker niet wanneer regeringsleiders oproepen tot Europese en trans-Atlantische samenwerking. Dat moet je als Nederland niet willen frustreren.

Vervalste inlichtingenrapporten
Vorig jaar werd duidelijk dat opnieuw Amerikaanse inlichtingenrapporten werden gemanipuleerd om president Obama een voorspoedig militair optreden in Syrië voor te spiegelen. Dit bericht doet denken aan vervalste Amerikaanse rapporten die in 2002 en 2003 beweerden dat Irak in bezit was van massavernietigingswapens.
Nu de Amerikaanse overheid nog steeds inlichtingenrapporten vervalst, mogen Nederlandse veiligheidsdiensten die gegevens niet zonder eigen onderzoek exploiteren. Moeten er op grond van buitenlandse gegevens nog wel veiligheidsmaatregelen worden getroffen, zoals bij Schiphol? Toch wel. De juistheid van de berichtgeving wordt terecht gemaskeerd om een hoger doel te dienen.

Wetten dodelijk voor “creatieve intelligence”
Belemmerend is dat nationale veiligheid een nationale verantwoordelijkheid is, waarmee je niet ongestraft kunt marchanderen. Zelfs wanneer je dit nieuwe internationale platform vergelijkt met succesvolle voorlopers als het Duitse Gemeinsame Terrorismusabwehrzentrum (GTAZ) en de Nederlandse Contra Terrorisme-infobox, is de vraag of het tussen EU-landen gaat werken. Helaas zorgen onderling wantrouwen en bronbescherming blijvend voor stroperige gegevensuitwisseling.
Juist dan moet je binnen Europa flexibel omgaan met onwerkbare nationalistische juridische belemmeringen. Ook de anders zo gerespecteerde "Third Party Rule" moet indien nodig worden ontweken. Die ‘derde land-regel’ houdt in dat gegevens die van een inlichtingendienst zijn ontvangen, niet zonder toestemming mogen worden doorgegeven. Die verplichting moet worden genegeerd; het dichttimmeren van wetten is dodelijk voor “creatieve intelligence’.

Toestemming minister vertraagt actie
Onnodig vertragend werkt de verplichting van de AIVD om bij het delen van ongeëvalueerde gegevens met andere landen, eerst toestemming aan de minister te moeten vragen. Die verplichting moet omwille van de snelheid worden uitgesteld. Om precies deze reden is het waanzinnig dat de AIVD straks wettelijk is verplicht bij internationale samenwerking vooraf te beoordelen of er door een dienst voldoende respect wordt getoond voor (bijvoorbeeld) mensenrechten. Denk aan betrokkenheid van een geheime dienst bij het vluchtelingenbeleid van een land. Het buitenbeleid van één land mag nooit de bestrijding van een levensgevaarlijke vijand in Nederland in de weg staan. Een heilloze weg.

Strakke wetgeving en scherpe controle zijn fataal voor succesvolle terrorismebestrijding door AIVD en Europese  Counter Terrorism Group. Die strijd tegen het terrorisme heeft nu even voorrang.

Samenwerking inlichtingen- en opsporingsdiensten in Europa
De CTIVD zegt in een toezichtsrapport van juni 2016 dat het CTG-‘platform’ nauw samenwerkt met Europese en trans-Atlantische justitiële autoriteiten, maar dat ‘de diensten hierbij natuurlijk te allen tijde de procedurele waarborgen dienen in acht te nemen.’ De CTIVD moet er echter van zijn doordrongen dat dit voor terrorismebestrijders dikwijls een onmogelijke opgave is.

De op papier grootste hindernis is het delen van gegevens door inlichtingendiensten met opsporingsdiensten. In Nederland en in Duitsland is dat niet onvoorwaardelijk toegestaan. Maar in de dagelijkse praktijk moeten de EU-landen in het ‘platform’ van de CTG wel kunnen samenwerken. Landen als Denemarken en Oostenrijk hebben nu eenmaal inlichtingendiensten, die tegelijkertijd politiedienst zijn en opsporingsbevoegdheden hebben. Informatie van inlichtingendiensten wordt binnen het ‘platform’ van de Counter Terrorism Group dus logischerwijs gebruikt bij executieve bevoegdheden. Dat kan evenmin anders bij de dagelijkse samenwerking met Europol.
De grens tussen inlichtingen- en opsporingsdiensten vervaagt. Bevoegdheden van inlichtingendiensten moeten worden aangepast of uitgebreid.

Het pionierswerk van de AIVD en de Counter Terrorism Group (CTG) is tijdelijk belangrijker dan bepaalde bureaucratische regels en wetten. Strakke wetgeving en scherpe controle zijn fataal voor succesvolle Europese terrorismebestrijding. Die strijd heeft nu even voorrang.

Lees ook: 

Syrians to hijack an international train in the Netherlands

P R E F A C E On 20 May 2013, Edward Snowden, a 30-year old infrastructure analyst, employed by the American company Booz Allen Hamilton,...